door

Ontroerende liederen van een Sinti-zangeres

Foto 1. Sinti-zangeres Lisa Weiss zingt recht uit het hart over ontreddering, trots en doorzettingsvermogen.

Lisa Weiss bezingt het zigeunerleven

archief oud artikel 19 november 2015 Cultuur Ede, Gelderland Sinti-zangeres Lisa Weiss bevindt zich op het moment van het interview in haar woonwagen, aan de bosrand van Venlo. Haar geboortegrond. Maar het was een lange reis om daar te komen, één vol bloed, zweet en tranen. "Het heeft vijfenveertig jaar geduurd", vertelt ze. In de Edesche Concertzaal bezingt ze op zaterdag 21 november haar bijzondere levensreis.

Het zwervende zigeunerbestaan loopt parallel aan Lisa's levensreis, een tocht van vallen en opstaan. Weiss: “Ik ben geboren in een oude woonwagen. Mijn moeder woonde hier op het woonwagenkamp in Venlo en de familie van mijn vader woonde in Den Haag, dus we pendelden op en neer met de woonwagen. Mijn moeder was half Sinti, maar op het kamp sprak niemand de taal. Toen mijn ouders scheidden, bleef ik bij mijn moeder. Tussen mijn eerste en vijfde jaar hoorde ik dus alleen Sinti bij mijn vaders familie.”

"Mijn identiteit werd uitgewist"

Mijn droom leefde in mij voort

“Mijn moeder hertrouwde. Mijn naam werd veranderd en mijn jeugd en identiteit werden uitgewist. Ik mocht mijn vader niet zien. Maar in mij leefde een kleine subcultuur. Mijn droom en herinneringen leefde in mij voort. Door de jaren heen heb ik de Sinti-cultuur beetje bij beetje terug gehaald door liederen te schrijven en te zingen.” Na de scheiding van haar ouders duurde het achtentwintig jaar voor ze haar vader weer zag: “Toen ik voor het eerst bij mijn vader in de familie kwam, vroeg hij wat aan mij in het Sinti. Zonder het te beseffen, reageerde ik. Wat doe je nu, hoe weet je wat ik zei - vroeg hij. Schijnbaar heb ik als kind de taal onbewust opgeslagen.”

Zoektocht naar identiteit

Veel eerder realiseerde Weiss zich al dat ze terug wilde naar haar roots: “Ik wilde terug naar de basis, naar daar waar ik vandaan kwam. Ik wilde mijn identiteit vinden, om op te vullen wat ik kwijt was geraakt.” De zoektocht begon: “Ik ben gaan zoeken en ik zocht net zo lang tot ik mijn vader weer bij me had. Ik was de oudste van drie kinderen, maar de andere twee wisten niets meer. Mijn zusje was nog maar negen maanden toen mijn ouders uit elkaar gingen. Alles werd verzwegen. Ik ging hen voor om onze identiteit terug te vinden, om onze cultuur tot ons te nemen en ik deed er alles aan om hen erbij te betrekken.”

Ik stond er alleen voor

Makkelijk was dat niet. De zoektocht duurde lang, maar ook omdat het verboden was: “Als je terug gaat naar je vader, dan hoor je niet meer bij ons,' zei mijn moeder. ‘Dan sluiten wij het boek.' In het geniep zocht ik toch. Via via kwam ik erachter waar mijn vader was en maakte ik een afspraak. Op een gegeven moment vertelde ik het toch maar aan mijn moeder, en mijn stiefvader kwam er ook achter. Het waren mensen van de oude stempel, ze namen het mij niet in dank af. Het contact kwam op een laag pitje, en ik stond er alleen voor; maar voor mij was het belangrijk om mijn vader te vinden. Gelukkig is het later weer goed gekomen. Ik zorg nu voor mijn moeder en via mij kwamen mijn vader en zij weer in contact.”

Auschwitz

“De familie van mijn vader gaat ieder jaar naar Auschwitz, dan gaan ze met de hele familie in de bus. De eerste keer dat ik meeging, vertelde mijn ome Zoni - de dat zijn hele familie was uitgemoord in Auschwitz. Dat hij als enige jongetje was overgebleven. Zijn vader en moeder en broertjes en zusjes waren al met de trein mee, maar hij was logeren bij een tante. Uiteindelijk zou hij ook op de trein stappen, maar juist op dat moment vertelde een aardige meneer hem dat hij zijn cape zou afdoen; en dat hij dan moest rennen. Zo heeft hij het overleefd. Als enige. Ik kon het niet geloven, zo afschuwelijk. Ome Zoni was mijn inspiratie voor ‘Alles doet pijn'. Want, als je alles verloren hebt, wie kan je dan nog troost geven? Dan zijn alleen de vier elementen nog over.”

Gevecht om erkenning

Lisa's ultieme droom is erkenning: “Dat iedereen mijn verhaal kan horen. Ik heb mijn hele leven gevochten om respect af te dwingen. Dat is me gelukt. Iedereen in Venlo kent me, maar het zou mooi zijn als dat ook over de rivieren zo is. Het concert in de Edesche Concertzaal, op zaterdag 21 november, is daar een mooie gelegenheid voor.”

Luister naar de ontroerende liederen van Lisa Weiss op 21 november in de Edesche Concertzaal.
Foto 2. Lisa Weiss bezingt haar cultuur.

Interview - Laatst gewijzigd: 2015-11-19 16:03:42 · Gepubliceerd: 19 november 2015 - 169

Activiteiten Edesche Concertzaal

Vanaf volgende week te bezoeken

Caspar Vos (piano), Niek Baar (viool) & Ella van Poucke (cello) - Brahms, Sjostakovitsj, Martin - Artist in residence


Wat hebben Johannes Brahms, Dmitri Sjostakovitsj en Frank Martin met elkaar gemeen? Alledrie wekken ze oude volksmuziektradities in hun stukken tot leven. Pianist en artist in residence Caspar Vos,...

Binnen enkele weken te bezoeken

Paul Lewis - Mozart, Beethoven, Brahms - Wereldpianisten


Voor de pianomuziek van Beethoven en Schubert moet je bij meesterpianist Paul Lewis zijn. Zijn interpretaties ontvangen lovende kritieken in de internationale pers. Tijdens dit pianorecital neemt...

Later dit jaar

Simone Lamsma (viool) & Jonathan Fournel (piano) - Brahms, Fauré, Ravel - Artist in Residence


Beleef een hartverwarmende avond met stervioliste Simone Lamsma en artist in residence Jonathan Fournel, winnaar van het Koningin Elisabethconcours 2021. Dit eensgezinde duo neemt je mee op een...

Quartetto Bernardini & Matthea de Muynck - Hobokwartetten van Mozart & Boccherini - Kamermuziek


Reis met Quartetto Bernardini mee naar het achttiende-eeuwse Europa van Mozart en Boccherini! Beide componisten schreven meesterlijke kamermuziek voor hobo en strijkkwartet. Ook klinkt een pakkende...

Barry Douglas - Schuberts Impromptu's en Liszts magistrale Sonate - Wereldpianisten


De Ierse pianist Barry Douglas werd op slag wereldberoemd door in 1986, als eerste niet-Rus sinds Van Cliburn, het gezaghebbende Tsjaikovski Internationaal Concours in Moskou te winnen. Deze...

UITGESTELD Barry Douglas - Schuberts Impromptu's en Liszts magistrale Sonate - Wereldpianisten


De Ierse pianist Barry Douglas werd op slag wereldberoemd door in 1986 als eerste niet-Rus sinds Van Cliburn het gezaghebbende Tsjaikovski Internationaal Concours in Moskou te winnen. Deze...

Combattimento - Händels orgelconcert 'De koekoek en de nachtegaal' - Oude Muziek


Dompel je onder in het Londen van Händel met Combattimento als je gids. In deze stad vierde deze beroemde barokcomponist muzikale triomfen met zijn opera's, oratoria en concerten. Vooral zijn...

Jaeden Izik-Dzurko - Bach, Rachmaninov, Franck - Wereldpianisten


Met de Canadese pianist Jaeden Izik-Dzurko beluister je een van de beste pianisten van zijn generatie. In 2024 speelde hij zich letterlijk in de kijker door de befaamde Leeds Piano Competition...

Victor Julien-Laferrière (cello) & Jonathan Fournel (piano) - Kamermuziek


Ontmoet Victor Julien-Laferrière, de stralende stercellist die te gast is bij onze artist in residence Jonathan Fournel. Hij won de Koningin Elisabethwedstrijd van 2017 en betovert wereldwijd...

Marigold Piano Quartet - Brahms & Fauré - Kamermuziek


Wat maakt een pianokwartet zo bijzonder? De combinatie van piano en strijktrio die samensmelt tot een hechte eenhei, waarvan het totaal meer is dan de som der delen. Het Marigold Piano Quartet...

Ronald Brautigam - Beethoven, Mozart, Schubert - Wereldpianisten


Wie Wenen zegt, denkt aan Mozart, Beethoven en Schubert. Meesterpianist Ronald Brautigam brengt hun muziek tot leven met ongekende verfijning en expressie. Tijdens dit concert neemt Brautigam je...

Kerstconcert I - Berghout Ensemble - Kerstlicht op Gouden Snaren


Harpiste Veronique Serpenti en het Berghout Ensemble zorgen voor een intiem kerstconcert rondom de harp. Mozarts Adagio & Allegro KV 617 voor glasharp en strijkkwartet vormt het sprankelende...

Kerstconcert II - Barbara Kozelj (mezzosopraan) & Thomas Beijer (piano) - Kerst bij Brahms, Schumann en Mompou


Mezzosopraan Barbara Kozelj en meesterpianist Thomas Beijer nemen je mee op een muzikale ontdekkingsreis langs Europese kersttradities. In Tsjechië hoor je de rijke, poëtische klanken van Dvořák en...

Lavinia Meijer (harp) & Reyer Zwart (piano, gitaar) - Glass, Mertens, Monk - Licht Klassiek


Voor harpiste Lavinia Meijer bestaan er geen muzikale grenzen. Even moeiteloos schittert ze op het klassieke concertpodium als op een popfestival. Wat altijd blijft, is haar sublieme spel en haar...

Schuberts 'Der Tod und das Mädchen' - Barbican Quartet - Strijkkwartetten


Vier internationale musici, vier unieke persoonlijkheden – samen vormen ze één ongeëvenaard strijkkwartet. Met het Barbican Quartet ervaar je een unieke stem in de kamermuziekwereld. Waar ze ook...

Hannes Minnaar - Schubert, Chopin & Regers Bachvariaties - Wereldpianisten


Meesterpianist Hannes Minnaar heeft nauwelijks nog introductie nodig. Al jaren behoort hij tot de absolute top onder de Nederlandse pianisten. Pers en publiek zijn het eens over zijn unieke...

Delta Piano Trio - Brahms, Smetana, Kurtág - Kamermuziek


Beleef een avond vol muzikale magie met het Delta Piano Trio, een van de meest opwindende pianotrio's van Nederland! Dit gerenommeerde ensemble is niet meer weg te denken van het kamermuziekpodium...

Maria Milstein (viool), Quirine Viersen (cello) & Elisa Karen Tavenier (altviool) - Mozart, Schubert, Weinberg - Kamermuziek


Violist Maria Milstein, cellist Quirine Viersen en altviolist Elisa Karen Tavenier vormen een ijzersterk trio op het concertpodium. Als solist en in ensembles als het Van Baerle Trio en het Animato...

Jonathan Fournel - Chopins Grande Valse Brillante en Schuberts Wanderer Fantasie - Wereldpianisten


Artist in residence Jonathan Fournel raakt het hart met zijn verfijnde expressie en ongekende muzikaliteit. Als winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd 2021 vertelt hij met de kleinste nuances...

Telemanns Passie: Seliges Erwägen des bitteren Leydens und Sterbens Jesu Christi


Georg Philipp Telemann schreef maar liefst veertig passies en zeven passie oratoria. Na Telemanns dramatische Brockes-Passion waagt het Apollo Ensemble zich nu aan zijn passie-oratorium Seliges...

Izhar Elias (gitaar) & Fernando Cordas (gitaar) - Dos Amigos & The Godfather - Licht Klassiek


Stap met topgitaristen Izhar Elias en Fernando Cordas in de wereld van de Spaanse gitaar. Deze virtuoze vrienden brengen de Spaanse gitaartraditie tot leven op zowel historische als moderne...

Andrei Korobeinikov - Beethoven, Haydn, Messiaen - Wereldpianisten


Andrei Korobeinikov – winnaar van de Scriabin International Piano Competition 2004 – maakt indruk met zijn poëtische spel en vurige intensiteit. In de Edesche Concertzaal brengt hij een gelaagd...

Annelien van Wauwe (klarinet), Paloma Kouider (piano), Louis Rodde (cello) - Beethoven, Brahms, Schumann - Kamermuziek


Met klarinettist Annelien van Wauwe, pianist Paloma Kouider en cellist Louis Rodde gezamenlijk op het podium wordt het een groot muzikaal feest. Deze drie topsolisten spelen drie tophits uit het...

Animato Kwartet - Mozart, Schubert, Bartók - Strijkkwartetten


Het Animato Kwartet bezorgt je een avond vol Weense flair en Hongaarse pit. Mozart en Schubert beluister je op de toppen van hun kunnen met hun late kwartetten. In Mozarts Strijkkwartet KV 589...