door

Interview met wereldpianist Boris Giltburg

Foto 1. Wereldpianist Boris Giltburg. Foto: Chris Gloag

"Zonder muziek zou het een miserabel bestaan geworden zijn"

archief oud artikel 23 januari 2018 Cultuur Ede, Gelderland "De winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd 2013 blinkt uit in een gedurfd felle attaque en intieme fluisteringen… pianistieke euforie", schreef NRC Handelsblad over wereldpianist Boris Giltburg. Toonaangevend muziektijdschrift Gramophone vergeleek hem om zijn fenomenale Rachmaninov-interpretaties zelfs met grootheden als Horowitz, Richter en Cliburn. Eén ding is duidelijk: Boris Giltburg is hard op weg om een van de meest toonaangevende musici van zijn generatie te worden. Op een van zijn schaarse vrije avonden vertelt hij uitgebreid over zijn jeugd, over zijn inspirerende pianodocent Arie Vardi en over wat hem drijft als pianist.

Even thuis

Na een concerttournee door Scandinavië is Boris Giltburg even thuis in Tel Aviv om zijn familie te bezoeken. Maar veel tijd voor ontspanning is er niet. "Het is een drukke tijd", klinkt het desondanks opgewekt aan de andere kant van de whatsapp-verbinding. "Afgelopen week gaf ik hier masterclasses en ik heb ik een nieuw programma ingestudeerd. Morgen geef ik een concert in Tel Aviv en daarna ga ik weer 'on tour' naar Groot-Brittannië, Duitsland, de Verenigde Staten en Japan." Het reizen vindt Boris intens, maar ook opwindend. "Je komt op zoveel verschillende plekken en ontmoet zoveel mensen", vertelt hij enthousiast.

Pianistenfamilie

Afkomstig uit een familie van pianisten en pianodocenten - zijn moeder, grootmoeder en overgrootmoeder gingen Boris voor - weet zijn achterban als geen ander wat hij doormaakt. Toch was het geen vanzelfsprekendheid dat de jongste telg in de familie de muziek in zou gaan. "Mijn moeder was er zelfs op tegen. Toen ik als vijfjarige op pianoles wilde, zei ze: 'Kies maar wat anders uit, we hebben al genoeg pianisten in de familie'. Ik heb toen een paar maanden vioolles gehad, maar dat was het niet voor mij." Na lang aandringen, "ik kan heel koppig zijn", lacht hij, ging moeder Giltburg uiteindelijk overstag en gaf ze hem zijn eerste pianolessen.

Pianistenmaker Arie Vardi

Niet lang daarna verhuisde de familie Giltburg van Moskou naar Tel Aviv. Daar kreeg Boris vanaf zijn elfde jaar les van de wereldvermaarde pianist en pianopedagoog Arie Vardi, die ook grootheden als Yefim Bronfman en Yundi Li opleidde. Met veel respect spreekt de oud-student over zijn leraar: "Bij hem studeerde ik tot 2010, maar alles wat ik daarna heb gedaan, is beïnvloed door de dingen die hij mij leerde." Op de vraag wat een van de meest wijze lessen was, is het even stil. En dan: "Zijn benadering van klank, hoe je met de pedalen omgaat, het rubato-spel, het interpreteren van de partituur. Altijd als ik dacht dat ik wist hoe je een bepaald stuk moest spelen, kwam hij weer met andere ideeën. Maar het belangrijkste is misschien wel hoe hij het eigene uit zijn leerlingen kan halen. Iedereen in zijn klas speelt namelijk weer anders."

Op eigen benen

Sinds 2010 staat Boris Giltburg op eigen benen, wat niet betekent dat hij is uitgeleerd. "Ik luister graag naar oudere opnames, zoals die van Vladimir Horowitz en Daniel Barenboim. Er zit zoveel diepte in hun interpretaties en ze spelen met zoveel overtuiging; daar leer ik veel van. Je ontdekt daardoor ook dingen in jezelf, vooral in stukken waarin je bent vastgelopen." Een stuk dat Boris al vanaf zijn vroege jeugd na aan het hart ligt, is Beethovens laatste pianosonate op. 111. "Ik was er al jong helemaal weg van. Het heeft me jaren gekost om het spelen, maar ik wilde het zâ graag. De bottleneck was het tweede deel, wat ik lang niet begreep. Ik heb het ontzettend vaak gespeeld en dan… op een bepaald moment merk je dat het landt." Hoe groot de euforie op dat moment ook was, Boris heeft ten aanzien van grote muziek uit het verleden een nederige houding. "Een meesterwerk zul je nooit helemaal begrijpen, al was het maar omdat het in een totaal andere tijd is ontstaan."

Sergej Rachmaninov

Deze constatering brengt het gesprek op een andere componist waar Boris Giltburg veel mee heeft: Sergej Rachmaninov. Het is Rachmaninovs terughoudendheid ten aanzien van zijn eigen muziek die Boris aanspreekt. "Rachmaninov heeft ooit gezegd dat hij ook niet alles van zijn eigen muziek begreep. Hij leerde ervan als anderen het uitvoerden. Mij maakt het duidelijk dat zoiets als 'dé' interpretatie niet bestaat. Hoe je een stuk speelt hangt af van wie je als mens en als musicus bent. Dat kan zelfs van dag tot dag verschillen." Dat betekent niet dat er niets over muziek gezegd kan worden. "Er zijn veel zaken die me in Rachmaninovs muziek aanspreken. Bijvoorbeeld de heldere texturen of de spaarzame manier waarop hij met zijn materiaal omgaat; zeker in latere stukken, zoals de Etudes-tableaux die ik ook in Ede speel. En dan is er de emotionele kracht van zijn muziek. Die is soms zo groot dat ze je als uitvoerder kan overweldigen. Op het podium moet je ervoor waken je daarin niet te verliezen."

Privédagboek

Een bijzonder stuk op het programma in de Edesche Concertzaal is Giltburgs eigen bewerking van Sjostakovitsj' Achtste Strijkkwartet. Op de vraag waarom juist dit stuk, antwoordt hij kordaat: "Ik wilde het gewoon spelen en er bestond nog geen pianotranscriptie van." Toch spelen onderhuids nog een aantal andere motivaties mee. Boris Giltburg: "Ik houd erg van Sjostakovitsj. Als mens is hij interessant, vooral om het gespleten leven dat hij in de Sovjet-Unie leidde. Bovendien was Sjostakovitsj naast componist een geweldig pianist. Het is daarom zo jammer dat er geen groot pianowerk is van Sjostakovitsj. Natuurlijk, hij schreef twee prachtige pianosonates, maar die halen het qua diepgang niet bij zijn vijftien strijkkwartetten. In de communistische Sovjet-Unie waren die strijkkwartetten een soort privédagboek voor hem."

Een strijkkwartet voor piano

Sjostakovitsj' Achtste Strijkkwartet is van de vijftien ook het meest beladen. Boris Giltburg: "Hij schreef het op het randje van een zenuwinzinking. Tegen zijn zin in moest Sjostakovitsj toetreden tot de communistische partij, maar eigenlijk wist hij niet of hij het er levend vanaf zou brengen. Feitelijk schreef hij een soort requiem voor zichzelf, mocht het verkeerd aflopen." Het was geen sinecure om een stuk voor strijkkwartet te bewerken voor piano. "Ik heb geprobeerd om zo dicht mogelijk bij het origineel te blijven. In het snelle tweede deel ging dat makkelijk, maar het moeilijkste waren de lang aangehouden noten en akkoorden in de overige delen. Dat heb ik opgelost door effectief gebruik te maken van het echo-pedaal."

Verborgen talenten

Tijdens het interview toont Boris Giltburg zich een bevlogen spreker over muziek. Wat blijkt: al jaren houdt hij een muziekblog bij. "Ik ben ermee begonnen toen een paar vrienden meer wilden weten over de muziek die ik speel. Ze vroegen of ik er geen blog over wilde schrijven en zo is het begonnen." Boris' schrijftalent bleef niet onopgemerkt, want ook voor het muziektijdschrift BBC Music Magazine houdt hij momenteel een blog bij. Buiten bloggen heeft Boris nog meer verborgen talenten. Mits de tijd het toelaat, vertaalt hij graag poëzie en wijdt zich aan fotografie. "Het leukste vind ik het programmeren van computers. Als ik niet de muziek was ingegaan zou ik daar denk ik mijn vak van hebben gemaakt…." Dan met lichte melancholie in zijn stem: "Maar zonder muziek zou het absoluut een miserabel bestaan geworden zijn."

Luister op 10 februari naar Boris Giltburg in de Edesche Concertzaal.
Foto 2. Boris Giltburg. Foto: Sasha Gusov

Interview - Laatst gewijzigd: 2018-01-04 10:43:57 · Gepubliceerd: 23 januari 2018 - 270

Activiteiten Edesche Concertzaal

Vanaf volgende week te bezoeken

Caspar Vos (piano), Niek Baar (viool) & Ella van Poucke (cello) - Brahms, Sjostakovitsj, Martin - Artist in residence


Wat hebben Johannes Brahms, Dmitri Sjostakovitsj en Frank Martin met elkaar gemeen? Alledrie wekken ze oude volksmuziektradities in hun stukken tot leven. Pianist en artist in residence Caspar Vos,...

Binnen enkele weken te bezoeken

Paul Lewis - Mozart, Beethoven, Brahms - Wereldpianisten


Voor de pianomuziek van Beethoven en Schubert moet je bij meesterpianist Paul Lewis zijn. Zijn interpretaties ontvangen lovende kritieken in de internationale pers. Tijdens dit pianorecital neemt...

Later dit jaar

Simone Lamsma (viool) & Jonathan Fournel (piano) - Brahms, Fauré, Ravel - Artist in Residence


Beleef een hartverwarmende avond met stervioliste Simone Lamsma en artist in residence Jonathan Fournel, winnaar van het Koningin Elisabethconcours 2021. Dit eensgezinde duo neemt je mee op een...

Quartetto Bernardini & Matthea de Muynck - Hobokwartetten van Mozart & Boccherini - Kamermuziek


Reis met Quartetto Bernardini mee naar het achttiende-eeuwse Europa van Mozart en Boccherini! Beide componisten schreven meesterlijke kamermuziek voor hobo en strijkkwartet. Ook klinkt een pakkende...

Barry Douglas - Schuberts Impromptu's en Liszts magistrale Sonate - Wereldpianisten


De Ierse pianist Barry Douglas werd op slag wereldberoemd door in 1986, als eerste niet-Rus sinds Van Cliburn, het gezaghebbende Tsjaikovski Internationaal Concours in Moskou te winnen. Deze...

UITGESTELD Barry Douglas - Schuberts Impromptu's en Liszts magistrale Sonate - Wereldpianisten


De Ierse pianist Barry Douglas werd op slag wereldberoemd door in 1986 als eerste niet-Rus sinds Van Cliburn het gezaghebbende Tsjaikovski Internationaal Concours in Moskou te winnen. Deze...

Combattimento - Händels orgelconcert 'De koekoek en de nachtegaal' - Oude Muziek


Dompel je onder in het Londen van Händel met Combattimento als je gids. In deze stad vierde deze beroemde barokcomponist muzikale triomfen met zijn opera's, oratoria en concerten. Vooral zijn...

Jaeden Izik-Dzurko - Bach, Rachmaninov, Franck - Wereldpianisten


Met de Canadese pianist Jaeden Izik-Dzurko beluister je een van de beste pianisten van zijn generatie. In 2024 speelde hij zich letterlijk in de kijker door de befaamde Leeds Piano Competition...

Victor Julien-Laferrière (cello) & Jonathan Fournel (piano) - Kamermuziek


Ontmoet Victor Julien-Laferrière, de stralende stercellist die te gast is bij onze artist in residence Jonathan Fournel. Hij won de Koningin Elisabethwedstrijd van 2017 en betovert wereldwijd...

Marigold Piano Quartet - Brahms & Fauré - Kamermuziek


Wat maakt een pianokwartet zo bijzonder? De combinatie van piano en strijktrio die samensmelt tot een hechte eenhei, waarvan het totaal meer is dan de som der delen. Het Marigold Piano Quartet...

Ronald Brautigam - Beethoven, Mozart, Schubert - Wereldpianisten


Wie Wenen zegt, denkt aan Mozart, Beethoven en Schubert. Meesterpianist Ronald Brautigam brengt hun muziek tot leven met ongekende verfijning en expressie. Tijdens dit concert neemt Brautigam je...

Kerstconcert I - Berghout Ensemble - Kerstlicht op Gouden Snaren


Harpiste Veronique Serpenti en het Berghout Ensemble zorgen voor een intiem kerstconcert rondom de harp. Mozarts Adagio & Allegro KV 617 voor glasharp en strijkkwartet vormt het sprankelende...

Kerstconcert II - Barbara Kozelj (mezzosopraan) & Thomas Beijer (piano) - Kerst bij Brahms, Schumann en Mompou


Mezzosopraan Barbara Kozelj en meesterpianist Thomas Beijer nemen je mee op een muzikale ontdekkingsreis langs Europese kersttradities. In Tsjechië hoor je de rijke, poëtische klanken van Dvořák en...

Lavinia Meijer (harp) & Reyer Zwart (piano, gitaar) - Glass, Mertens, Monk - Licht Klassiek


Voor harpiste Lavinia Meijer bestaan er geen muzikale grenzen. Even moeiteloos schittert ze op het klassieke concertpodium als op een popfestival. Wat altijd blijft, is haar sublieme spel en haar...

Schuberts 'Der Tod und das Mädchen' - Barbican Quartet - Strijkkwartetten


Vier internationale musici, vier unieke persoonlijkheden – samen vormen ze één ongeëvenaard strijkkwartet. Met het Barbican Quartet ervaar je een unieke stem in de kamermuziekwereld. Waar ze ook...

Hannes Minnaar - Schubert, Chopin & Regers Bachvariaties - Wereldpianisten


Meesterpianist Hannes Minnaar heeft nauwelijks nog introductie nodig. Al jaren behoort hij tot de absolute top onder de Nederlandse pianisten. Pers en publiek zijn het eens over zijn unieke...

Delta Piano Trio - Brahms, Smetana, Kurtág - Kamermuziek


Beleef een avond vol muzikale magie met het Delta Piano Trio, een van de meest opwindende pianotrio's van Nederland! Dit gerenommeerde ensemble is niet meer weg te denken van het kamermuziekpodium...

Maria Milstein (viool), Quirine Viersen (cello) & Elisa Karen Tavenier (altviool) - Mozart, Schubert, Weinberg - Kamermuziek


Violist Maria Milstein, cellist Quirine Viersen en altviolist Elisa Karen Tavenier vormen een ijzersterk trio op het concertpodium. Als solist en in ensembles als het Van Baerle Trio en het Animato...

Jonathan Fournel - Chopins Grande Valse Brillante en Schuberts Wanderer Fantasie - Wereldpianisten


Artist in residence Jonathan Fournel raakt het hart met zijn verfijnde expressie en ongekende muzikaliteit. Als winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd 2021 vertelt hij met de kleinste nuances...

Telemanns Passie: Seliges Erwägen des bitteren Leydens und Sterbens Jesu Christi


Georg Philipp Telemann schreef maar liefst veertig passies en zeven passie oratoria. Na Telemanns dramatische Brockes-Passion waagt het Apollo Ensemble zich nu aan zijn passie-oratorium Seliges...

Izhar Elias (gitaar) & Fernando Cordas (gitaar) - Dos Amigos & The Godfather - Licht Klassiek


Stap met topgitaristen Izhar Elias en Fernando Cordas in de wereld van de Spaanse gitaar. Deze virtuoze vrienden brengen de Spaanse gitaartraditie tot leven op zowel historische als moderne...

Andrei Korobeinikov - Beethoven, Haydn, Messiaen - Wereldpianisten


Andrei Korobeinikov – winnaar van de Scriabin International Piano Competition 2004 – maakt indruk met zijn poëtische spel en vurige intensiteit. In de Edesche Concertzaal brengt hij een gelaagd...

Annelien van Wauwe (klarinet), Paloma Kouider (piano), Louis Rodde (cello) - Beethoven, Brahms, Schumann - Kamermuziek


Met klarinettist Annelien van Wauwe, pianist Paloma Kouider en cellist Louis Rodde gezamenlijk op het podium wordt het een groot muzikaal feest. Deze drie topsolisten spelen drie tophits uit het...

Animato Kwartet - Mozart, Schubert, Bartók - Strijkkwartetten


Het Animato Kwartet bezorgt je een avond vol Weense flair en Hongaarse pit. Mozart en Schubert beluister je op de toppen van hun kunnen met hun late kwartetten. In Mozarts Strijkkwartet KV 589...